Αποανάπτυξη

Η οικολογική κρίση
  Ο Πλανήτης μας βρίσκεται αντιμέτωπος με μια οικολογική κρίση δίχως προηγούμενο. Η λέξη «κρίση» στην προκειμένη περίπτωση δεν αποτελεί σχήμα λόγου, αλλά αυστηρή κυριολεξία: πρόκειται για μια κατάσταση μέγιστης κρισιμότητας, η οποία μας εξαναγκάζει να πάρουμε θεμελιώδεις αποφάσεις που θα καθορίσουν το μέλλον και την εξέλιξη του πλανήτη. Η προοπτική του οικολογικού κραχ δεν είναι καθόλου ακραία: υπερθέρμανση του πλανήτη, φαινόμενο του θερμοκηπίου, κλιματική αλλαγή, σταδιακή εξάντληση των φυσικών πόρων, διατάραξη της βιοποικιλότητας. Το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια γίνεται διαρκώς λόγος για το οικολογικό ζήτημα ακόμα και από την κυρίαρχη ιδεολογία, η διάδοση ρευμάτων και θεωριών όπως ο πράσινος καπιταλισμός και η βιώσιμη ανάπτυξη ή ακόμα η τάση να προστίθενται «πράσινες» διαστάσεις σε όλες σχεδόν τις δραστηριότητες της κοινωνικής ζωής και της κατανάλωσης δείχνει την κρισιμότητα της κατάστασης.

Στο διάστημα π.χ. 2000-2007 η γη θερμάνθηκε γρηγορότερα από ότι αναμενόταν. Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των εκπομπών CO2 τα τελευταία χρόνια ήταν τριπλάσιος σε σχέση με αυτόν της δεκαετίας του 1990. Οι προβλέψεις των επιστημόνων, πάνω στις οποίες βασίστηκε ο φιλοπεριβαλλοντικός προγραμματισμός των κρατών, έχουν ήδη αποδειχθεί περιοριστικές ως προς τις εκτιμήσεις τους. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και οι πιο φιλόδοξες φιλοπεριβαλλοντικές πολιτικές ορισμένων κρατών, που βασίζονται σε τέτοιου είδους εκτιμήσεις, είναι απλά μπαλώματα του πραγματικού προβλήματος, ακόμα και για τα δικά τους δεδομένα.

Μια σειρά από προβλήματα της καθημερινής μας ζωής οφείλονται σε ένα συγκεκριμένο τρόπο αντιμετώπισης της φύσης: μόλυνση της ατμόσφαιρας και του εδάφους, νερό μολυσμένο με κάθε λογής επικίνδυνα μέταλλα, τρόφιμα επικίνδυνα από τη χρήση φυτοφαρμάκων, τοξικών λιπασμάτων και ορμονών, γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί κ.ά. Ό,τι νομίζουμε πως κερδίζουμε από την εντατικοποίηση της αγροτικής και κτηνοτροφικής παραγωγής, από τη μείωση του κόστους βιομηχανικής παραγωγής, από τους αγχογόνους ρυθμούς εργασίας, που θα μας εξασφάλιζαν μεγαλύτερη καταναλωτική δύναμη, το ξοδεύουμε σε ψυχοθεαπευτές, σε χημειοθεραπείες και σε μπάι πας. Αν πιστέψαμε πως η ευτυχία κρύβεται στην οικονομική μεγέθυνση, στην απόκτηση ολοένα και περισσότερων αγαθών, κάναμε λάθος. Είναι γνωστό πως μια μεγάλη φυσική καταστροφή (π.χ. ένας σεισμός) αυξάνει τους ρυθμούς ανάπτυξης όπως και το ΑΕΠ, μέσω των δαπανών για την ανοικοδόμηση, την περίθαλψη των θυμάτων κ.λπ. Μετράνε όμως οι βλακώδεις οικονομικοί δείκτες τον ανθρώπινο πόνο που προκαλούν οι φυσικές αυτές καταστροφές; Ή μήπως μετράνε τα καρδιαγγειακά νοσήματα που οφείλονται αποκλειστικά στην «ανάπτυξη» και στο σύγχρονο τρόπο ζωής (διατροφικά πρότυπα, άγχος και στρες, καθιστική ζωή κ.λπ.);

Διάβασε περισσότερα...

Κατηγορία: Αποανάπτυξη

 …του Πωλ Αριές,
μετάφραση Θανάσης Πολλάτος
(Μάγμα, περιοδική έκδοση για την αυτονομία και την ανθρώπινη δημιουργία, Τεύχος 5, Δεκέμβριος 2009)

Liberation: Πώς αντιμετωπίζει ένας οπαδός της αποανάπτυξης τη σημερινή συγκυρία της χρηματοπιστωτικής, οικονομικής και κοινωνικής κρίσης;

Πωλ Αριές: Απ’ τη μια, αυτή η κρίση απωθεί ακόμα πιο μακριά το επείγον οικολογικό αίτημα… Είναι η ώρα να υπερασπιστούμε την αγοραστική δύναμη και τις θέσεις εργασίας. Αφήνουμε για αύριο την ιδέα πως θα έπρεπε όχι μόνο να μοιραζόμαστε καλύτερα την πίτα του πλούτου, αλλά και να αλλάξουμε τη συνταγή της, μιας και το αποτέλεσμα είναι εντελώς δύσπεπτο τόσο κοινωνικά όσο και οικολογικά. Η καλύτερη απόδειξη αυτού είναι η ανάκαμψη της αυτοκινητοβιομηχανίας. Γνωρίζουμε πως το αυτοκίνητο είναι οικολογικά καταδικασμένο, αλλά συνεχίζουμε να ενθαρρύνουμε τη χρήση του. Αυτή η κρίση κινδυνεύει επίσης να ενδυναμώσει το αίσθημα της ματαιότητας: ο καθένας γνωρίζει καλά πως ο ουρανός κινδυνεύει να μας πέσει στο κεφάλι και παρ’ όλα αυτά δεν ξέρουμε τι να κάνουμε. Από την άλλη, η σημερινή κρίση μας αποκαλύπτει πως ζούσαμε με ψέματα εδώ και δεκαετίες. Όχι, δεν είναι δυνατό να έχουμε μια απεριόριστη ανάπτυξη σε έναν πεπερασμένο κόσμο. Όχι, δε μπορούμε να επιταχύνουμε διαρκώς χωρίς αυτή η ταχύτητα να σταματήσει αναπόφευκτα τη στιγμή που θα έχει γίνει ανυπόφορη. Όχι, το μέλλον δεν είναι το πλανητικό χωριό, αλλά μια Ευρώπη όπου κάθε χώρα θα έχει τα μέσα για να ζήσει. Ο κόσμος δεν πιστεύει πια σε ένα λαμπρό μέλλον για τα παιδιά και τα εγγόνια του.

Οι νέοι επίσης αισθάνονται στα αζήτητα αυτής της κοινωνίας της αφθονίας. Μιλάνε με οργή για το γεγονός πως σπούδασαν τόσα χρόνια για να παίρνουν 700 ευρώ. Οι ιδέες της αποανάπτυξης γίνονται συνεπώς πιο εύκολα κατανοητές. Θα πρέπει να μάθουμε να ζούμε πολύ καλύτερα με πολύ λιγότερα. Πρέπει να οργανώσουμε την επιβράδυνση της κοινωνίας και τον επανεντοπισμό της. Πρέπει να ανακαλύψουμε ξανά, ατομικά και συλλογικά, το νόημα των ορίων.

Liberation: Η κρίση μοιάζει με καλό νέο για τους αρνητές της ανάπτυξης;

Πωλ Αριές: Η κρίση δεν είναι ούτε καλό νέο ούτε ρεβάνς για την αποανάπτυξη. Δε σταμάτησα να μάχομαι ενάντια στην ιδέα του «παιδαγωγικού χαρακτήρα των καταστροφών», ιδέα αγαπητή στον οικονομολόγο Σερζ Λατούς. Στην πραγματικότητα, οι κρίσεις δημιουργούν συχνότερα Χίτλερ και Στάλιν παρά Γκάντι. Οι κρίσεις μας κάνουν να ξεχνάμε αυτά που ξέρουμε, όπως αποδεικνύει η ρελάνς της πυρηνικής ενέργειας. Η κρίση προκαλεί τόσο την υλική όσο και την ηθική αθλιότητα. Η Χάννα Άρεντ έλεγε πως δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο από μια κοινωνία της εργασίας χωρίς εργασία. Θα προσέθετα πως δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο από μια κοινωνία της ανάπτυξης χωρίς ανάπτυξη. Άρα, η κρίση είναι ταυτοχρόνως φορέας του χειρότερου και του καλύτερου.

Διάβασε περισσότερα...

Κατηγορία: Αποανάπτυξη

Η λύση στην οικονομική κρίση την οποία αντιμετωπίζει η χώρα μας δεν είναι η τόνωση της οικονομίας για την εκ νέου ανάπτυξη, αλλά η εθελούσια απο-ανάπτυξη. Ο όρος απο-ανάπτυξη προτάθη την δεκαετία του 70 από τον φυσικό-οικονομολόγο Nicholas Goergescu-Roegen και έγινε δημοφιλής στις μέρες μας από τον Γάλλο ακαδημαϊκό Serge Latouchei. Η απο-ανάπτυξη είναι μια διαδικασία γενικευμένης ελάττωσης της παραγωγής και της κατανάλωσης, «απο-χρηματικοποίησης» των ανθρώπινων σχέσεων, και επανίδρυσης της κοινωνίας στην βάση της απλότητας, της συντροφικότητας και του διαλόγου.
Η διαρκής οικονομική ανάπτυξη δεν είναι εφικτή σε έναν πλανήτη με φυσικά όρια. Το φτηνό πετρέλαιο και μέταλλα στα οποία βασίστηκε η βιομηχανική επανάσταση τελειώνουν. Δεν υπάρχει άλλη γη να χτίσουμε κι ότι δρόμο ήταν να ασφαλτώσουμε, τον ασφαλτώσαμε. Τα αμάξια και τα εργοστάσιά που παράγουν τα προϊόντα που καταναλώνουμε καταστρέφουν το κλίμα¨ το κόστος από τα ακραία καιρικά φαινόμενα είναι ήδη δυσβάστακτο. Η χρηματοπιστωτική φούσκα, η οποία μας επέτρεψε μέσα από πολύπλοκα επενδυτικά «προϊόντα» να δανειστούμε από το μέλλον για να διατηρήσουμε τους απαραίτητους, πλην αφύσικους ρυθμούς ανάπτυξης, έσπασε. Είμαστε το μέλλον και καλούμαστε να πληρώσουμε τα χρωστούμενα του παρελθόντος. Ακόμα κι αν η παγκόσμια οικονομία επανακάμψει, το μόνο που θα κάνει θα είναι να επιταχύνει την πορεία προς την κλιματική και κοινωνική καταστροφή.

Διάβασε περισσότερα...

Κατηγορία: Αποανάπτυξη

Δίκτυο ένας άλλος κόσμος

Αλληλεγγύη και αντίσταση.

Το κίνημα από τα κάτω αναπτύσσεται λειτουργεί πέρα από τη κρίση και κάνει τις ουτοπίες του πραγματικότητα. Ήδη χιλιάδες άνθρωποι σε όλη στην Ελλάδα παίρνουν τη κατάσταση στα χέρια τους και γίνονται μέρος της λύσης, όχι του προβλήματος.

Διάβασε περισσότερα...

Community Radio

JEvents View Switcher

Ημερολόγιο Δράσεων